(wg. Załącznika do zarządzenia Prezesa Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki z dnia 20 czerwca 1997r.)
§ 1.
Niniejsza
lista została opracowana przez Komisję do Zwalczania Dopingu w Sporcie
przy uwzględnieniu treści rozdziału II oraz dodatku "A" Kodeksu
Medycznego Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego, wydanego na
podstawie Reguły 48 Karty Olimpijskiej.
§ 2.
Zgodnie
z ustaleniami Komisji Medycznej Międzynarodowego Komitetu
Olimpijskiego, zwanego dalej "MKOl", przyjmuje się zasadę zakazu
stosowania całych grup związków farmakologicznie czynnych, obejmujących
również takie nowe związki, w których skład wchodzą środki uznane za
dopingowe. Używany w treści niniejszej listy termin "związki pokrewne"
oznacza substancje związane z określoną grupą środków działaniem
farmakologicznym lub budową chemiczną.
§ 3.
Przyjmuje się następującą klasyfikację zabronionych środków farmakologicznych i metod uznanych za dopingowe:
I. Klasy zabronionych środków farmakologicznych:
A. Środki pobudzające (Stymulanty)
B. Narkotyczne środki przeciwbólowe (Narkotyki)
C. Środki anaboliczne (Anaboliki)
- 1. Steroidy anaboliczno-androgenne
- 2. Beta-2 adrenomimetyki (beta-2 agoniści)
D. Środki moczopędne (Diuretyki)
E. Hormony peptydowe i glikoproteinowe oraz ich pokrewne.
II. Zakazane metody dopingu:
A. Doping krwią
B. Metody farmakologiczne, chemiczne lub fizyczne.
III. Środki, których użycie zabronione jest w szczególnych okolicznościach lub w niektórych dyscyplinach sportu:
A. Alkohol
B. Marihuana
C. Środki znieczulające miejscowo
D. Kortykosteroidy
E. Beta-adrenolityki (beta-blokery).
§ 4.
Ustala się wykaz zabronionych środków farmakologicznych, wraz z wyjaśnieniami:
A. Środki pobudzające (Stymulanty):
- amfepramon amphepramone
- amfetaminil amphetaminil
- amineptyna amineptine
- amifenazol amiphenazole
- amfetamina amphetamine
- benzofetamina benzphetamine
- bromantan bromantane
- chlorfentermina chlorphentermine
- dimetamfetamina dimetamphetamine
- efedryna ephedrine
- etafedryna etaphedrine
- etylefryna etilefrine
- etyloamfetamina etilamphetamine
- fenetylina fenetyline
- fenfluramina fenfluramine
- fenkamfamina fencamphin
- fenmetrazyna phenmetrazine
- fenproporeks fenproporex
- fentermina phentermine
- fenylopropanolamina phenylpropanolamine
- foledryna pholedrine
- furfenoreks furphenorex
- heptaminol heptaminol
- katina cathine
- klobenzoreks clobenzorex
- klorprenalina clorprenaline
- kofeina coffeine
- kropropamid cropropamide (składnik preparatu Micoren)
- krotetamid crothetamide (składnik preparatu Micoren)
- mefenoreks mephenorex
- mefentermina mephentermine
- metamfetamina metamphetamine
- metoksyfenamina metoxyphenamine
- metylenedioksyamfetamina methylenedioxyamphetamine
- metyloefedryna methylephedrine
- metylofenidat methylphenidate
- mezokarb mesocarbe
- morazon morazone
- niketamid nikethamide
- norenfluramina norenfluramine
- parahydroksyamfetamina parahydroxyamphetamine
- pemolina pemoline
- pentylentetrazol pentylentetrazol
- pipradol pipradol
- pirowaleron pyrovalerone
- prolintan prolintane
- propylheksedryna propylhexedrine
- pseudoefedryna pseudoephedrine
- strychnina strychnine
- oraz związki pokrewne.
Wyjaśnienia:
1.
W przypadku kofeiny, stwierdzenie wyniku pozytywnego zależy od stężenia
kofeiny w moczu. Stężenie w moczu nie może przekroczyć 12 mikrogramów
na mililitr.
2. Niektóre z pobudzających
związków (np. efedryna, pseudoefedryna, fenylopropanoloamina,
norpseudoefedryna) często wchodzą w skład różnych preparatów stosowanych
w przeziębieniach i gorączce siennej. Zawodnik nie może użyć żadnego
preparatu przeciw przeziębieniu, grypie czy katarowi siennemu, zanim nie
upewni się u lekarza, że preparat ten nie zawiera substancji (leku)
należącej do zabronionej klasy (grupy).
3.
W przypadku leczenia astmy i schorzeń dróg oddechowych dozwolone jest
stosowanie beta-2 agonistów: salbutamolu i terbutaliny wyłącznie poprzez
inhalację. Lekarz powinien o tym fakcie poinformować Podkomisję
Kontroli Dopingu lub bezpośrednio Zespół Kontroli Dopingu.
4.
Wszystkie preparaty bazujące na imidazolu są dopuszczone do stosowania
miejscowego, np. oksymetazolina. Środki zwężające naczynia (np.
adrenalina) mogą być podawane z anestetykami działającymi miejscowo.
Miejscowo działające preparaty na bazie fenylefryny są dopuszczone
(dozwolone), np. do nosa lub do oczu.
B. Narkotyczne środki przeciwbólowe (Narkotyki):
- alfaprodyna alphaprodine
- anilerydyna anileridine
- buprenorfina buprenorphine
- dekstromoramid dextromoramide
- diamorfina (heroina) diamorphine (heroin)
- dihydrokodeina dihydrocodeine
- dipipanon dipipanone
- etoheptazyna ethoheptazine
- etylomorfina ethylomorphine
- fenazocyna phenazocine
- hydrokodon hydrocodone
- leworfanol levorphanol
- metadon methadone
- morfina morphine
- pentazocyna pentazocine
- petydyna pethidine
- trimeperydyna trimeperidine
- oraz związki pokrewne.
Wyjaśnienia:
1. Kodeina, dekstrometorpon, dwuwodorokodeina, difenoksylat i folkodyna są dozwolone.
2. Kwas
acetylosalicylowy (aspiryna) i jego nowsze pochodne (jak diflunisal)
nie są zabronione, jednak występują często w lekach złożonych
zawierających zabronione substancje. To samo odnosi się do preparatów
przeciwkaszlowych i przeciw przeziębieniu, które również często
zawierają substancje zabronione. Nie są natomiast zabronione i mogą być
stosowane jako środki przeciwkaszlowe: dekstrometorfan i folkodyna.
Dozwolone jest również stosowanie difenoksylatu.
C. Środki anaboliczne (Anaboliki)
Klasa anabolików zawiera steroidy anaboliczno-andogenne (SAA) i beta-2 adrenomimetyki (beta-2 agoniści).
1. Steroidy anaboliczno-androgenne (SAA):
- bolasteron bolasterone
- boldenon boldenone
- danazol danazol
- dehydrochlorometylotestosteron dehydrochloromethylotestosterone
- dehydroepiandrosteron (DHEA) dehydroepiandrosterone (DHEA)
- dehydrotestosteron dehydrotestosterone
- drostalon drostalone
- fluoksymesteron fluoxymesterone
- klostebol clostebol
- metandienon metandienone
- metenolon metenolone
- metylotestosteron methyltestosterone
- mesterolon mesterolone
- miboleron mibolerone
- nondrolon nondrolone
- noretandrolon norethandrolone
- oksandrolon oxandrolone
- oksymesteron oxymesterone
- oksymetolon oxymetholone
- stanozolol stanozolol
- testosteron testosterone
- trenbolon trenbolone
- oraz związki pokrewne.
2. Beta-2 adrenomimetyki (beta-2 agoniści):
- fenoterol fenoterol
- klenbuterol clenbuterol
- salbutamol salbutamol
- salmeterol salmeterol
- terbutalina terbutaline
- oraz związki pokrewne.
Wyjaśnienia:
1.
Stwierdzenie stosunku poziomu testosteronu (T) do poziomu
epitestosteronu (E) w moczu zawodnika powyżej 6,0 stanowi przekroczenie
dopuszczalnej normy antydopingowej, chyba że są dowody, iż wynika to z
czynników natury fizjologicznej lub patologicznej, takich jak np.
obniżone wydzielanie epitestosteronu, wytwarzanie androgenów przez
nowotwór lub niedobór enzymów.
2. W
przypadku stwierdzenia stosunku T/E powyżej 6,0 decyzją Podkomisji
Kontroli Dopingu mogą być przeprowadzone dodatkowe, rozszerzone badania
lekarskie oraz badania endokrynologiczne przed ostatecznym określeniem
próbki kontroli dopingu. Sporządzony na tej podstawie kompletny raport
zawierać będzie wyniki testów retrospektywnych i kolejnych oznaczeń
laboratoryjnych moczu oraz wyniki badań endokrynologicznych. W przypadku
gdy Podkomisja nie dysponuje wynikami testów retrospektywnych, zawodnik
powinien być badany bez uprzedzenia co najmniej 3 razy w ciągu
3.
następujących po sobie miesięcy. Wyniki tych badań zostaną włączone do
raportu. W przypadku braku współpracy zawodnika z Podkomisją, próbkę
określi się jako pozytywną.
D. Środki moczopędne (Diuretyki):
- acetazolamid acetazolamide
- amilorid amiloride
- bendroflumetiazyd bendroflumethiazide
- benztiazyd benzthiazide
- bumetanid bumetanide
- chlormerodryna chlormerodrine
- chlortalidon chlortalidone
- diklofenamid diclofenamide
- furosemid furosemide
- hydrochlorotiazyd hydrochlorothiazide
- indapamid indapamid
- kwas etakrynowy ethacrynic acid
- mannitol mannitol
- mersalyl mersalyl
- spironolakton spironolactone
- triametaren triametarene
- oraz związki pokrewne.
Wyjaśnienia:
1.
Leki moczopędne podane bez uzasadnienia lekarskiego, zwłaszcza w dużych
dawkach, mogą powodować wiele działań niepożądanych, a przede wszystkim
prowadzą do poważnych zaburzeń elektrolitowych (hiponatremii,
hipopotasemii i hipomagnezemii). Ponadto, w zależności od dawki leku i
drogi jego podania, mogą być powodem nagłego spadku ciśnienia
tętniczego, zaburzeń rytmu serca, bólów i zawrotów głowy, a także
kurczów mięśniowych.
2. Z uwagi na
bardzo częste próby sztucznego zmniejszania masy ciała w celu
zakwalifikowania się do niższej kategorii wagowej komisje medyczne MKOl
oraz właściwych międzynarodowych federacji sportowych zastrzegają sobie
prawo do pobierania próbek moczu już w czasie ważenia zawodników, a nie
tylko po zakończeniu zawodów.
E. Hormony peptydowe i glikoproteinowe oraz ich pokrewne:
1. Gonadotropina kosmówkowa (HCG, human chorionic
gonadotropin, choriongonadotropina)
2. Kortykotropina (hormon adrenokortykotropowy, ACTH)
3. Hormon wzrostu (STH, somatotropina, human growth hormone)
4. Erytropoetyna (EPO).
Wyjaśnienia:
1.
Gonadotropina kosmówkowa to hormon o działaniu anabolicznym,
fizjologicznie wytwarzany przez łożysko, w śladowych ilościach
powstający poza nim. W czerwcu 1994 r. uzgodniono metodykę jego
oznaczania w ramach Komisji Lekarskiej MKOl. Obecnie norma wynosi 0-10
ng/ml, chociaż w zasadzie dotyczy ona kobiet. U mężczyzn bowiem stężenie
HCG 2-3 ng/ml sugeruje możliwość choroby nowotworowej. Przekroczenie
stężenia 10 ng/ml powoduje oczywiście dyskwalifikację zawodnika.
2.
Stosowanie kortykotropiny jest obecnie traktowane jako równoważne z
doustnym, domięśniowym lub dożylnym podaniem kortykosteroidów.
3. Zabronione jest stosowanie substancji uwalniających wymienione w pkt E 1-3 hormony.
§ 5.
Zakazane są następujące metody uznane za dopingowe:
A. Doping krwią
Metoda
ta polega na stosowaniu krwi, preparatów krwiopochodnych lub
erytropoetyny w celu innym niż uzasadniony cel leczniczy. Doping krwią
polega na podaniu zawodnikowi w określonym czasie przed startem w
zawodach krwi, czerwonych ciałek krwi lub preparatów krwiopochodnych
zawierających krwinki czerwone. Preparaty takie mogą pochodzić od samego
biorcy (autologiczne) lub innej osoby (nieautologiczne). Transfuzja
dodatkowej krwi zwiększa wydolność fizyczną zawodników, zwłaszcza
startujących w dyscyplinach wytrzymałościowych, jak biegi
długodystansowe (maraton), wyścigi kolarskie czy biegi narciarskie,
stwarzając nierówne szanse konkurentom.
B. Metody farmakologiczne, chemiczne i fizyczne
Zabronione
są manipulacje farmakologiczne, chemiczne lub fizyczne, wykorzystujące
substancje lub metody, które modyfikują bądź usiłują zmodyfikować stan i
charakter próbek moczu pobieranych w kontrolach antydopingowych i
prowadzą w konsekwencji do zmiany wyników testów. Przykładami omawianych
manipulacji są: cewnikowanie, podmienianie lub fałszowanie moczu
(pobieranego do kontroli), hamowanie wydalania nerkowego, np. przy
użyciu probenecidu i pokrewnych substancji złożonych oraz poprzez
podawanie epitestosteronu. Jeżeli stężenie epitestosteronu przekracza
200 ng/ml, wówczas laboratorium zawiadamia Podkomisję Kontroli Dopingu,
która wdraża odpowiednie postępowanie.
§ 6.
Zabronione
jest używanie następujących środków, jeżeli przepisy właściwych
międzynarodowych federacji sportowych nie stanowią inaczej:
A. Alkohol
Jest
zabroniony w niektórych dyscyplinach sportu, np. w łucznictwie,
pięcioboju nowoczesnym, sportach motocyklowych (stałe badanie na
obecność alkoholu w wydychanym powietrzu na 45 min. przed startem),
szermierce. Na żądanie związku sportowego mogą być wykonywane
odpowiednie badania kontrolne. Są to przede wszystkim badania zawartości
alkoholu w powietrzu wydechowym lub krwi. Spożywanie alkoholu prowadzi
do najczęściej spotykanego w Polsce typu uzależnienia (zarówno
psychicznego, jak i fizycznego).
B. Marihuana
Jest
zabroniona w niektórych dyscyplinach sportu. Testy na jej obecność mogą
być wykonywane na żądanie związku sportowego. Podobnie jak haszysz
marihuana jest składnikiem konopi. Długotrwałe nadużywanie marihuany
prowadzi do wystąpienia psychoz toksycznych.
C. Środki znieczulające miejscowo
Stosowanie środków znieczulających miejscowo w postaci zastrzyków jest dozwolone pod następującymi warunkami:
a.
wykorzystywane są takie środki, jak bupiwakaina, prokaina, karbokaina,
lidokaina i inne związki pokrewne z wykluczeniem kokainy,
b. stosowane są wyłącznie miejscowo lub dostawowo,
c.
stosowane są wyłącznie w wyniku wskazań lekarskich (a wszystkie ich
szczegóły, w tym rozpoznanie, dawka i sposób zastosowania, zostaną
natychmiast przekazane na piśmie do Podkomisji Kontroli Dopingu).
Stosowanie
tzw. blokad stawów, bez uzasadnionych wskazań lekarskich, powoduje
zniesienie istotnej reakcji alarmowej, jaką jest ból, a to przyczynia
się do częstych i groźnych kontuzji, np. w siatkówce, koszykówce,
wioślarstwie, a zwłaszcza w piłce nożnej i boksie.
D. Kortykosteroidy
Stosowanie
kortykosteroidów jest zabronione, z wyjątkiem ich podania miejscowego
(w wyniku wskazań laryngologicznych, okulistycznych lub
dermatologicznych), w inhalacji (astma, alergiczny nieżyt nosa) oraz
wstrzyknięć miejscowych i dostawowych. Każdorazowe ich zastosowanie
należy zgłosić do Podkomisji Kontroli Dopingu lub lekarzowi zawodów.
E. Beta-adrenolityki (beta-blokery)
- Beta-adrenolityki reprezentują następujące przykłady:
- acebutolol
- alprenolol
- atenolol
- labetalol
- metoprolol
- nadolol
- oksprenolol
- propranol
- sotalol
- oraz inne związki pokrewne.
Od
1993 r. beta-adrenolityki znajdują się w grupie środków, których
stosowanie podlega ograniczeniom. Stosowanie ich jest zakazane m.in.:
w
łucznictwie, strzelectwie, biathlonie, pięcioboju nowoczesnym,
saneczkarstwie, skokach narciarskich, nurkowaniu. W innych dyscyplinach
sportu testy na obecność tych leków wykonywane będą na wniosek związków
sportowych, a kompetentnym podmiotem do podjęcia decyzji w tej sprawie
jest Podkomisja Kontroli Dopingu.
§ 7.
1.
W zamieszczonych w § 4-6 listach podano przykłady różnych środków
dopingujących w celu przedstawienia poszczególnych klas zabronionych
środków farmakologicznych lub metod uznanych za dopingowe. Jeżeli nie
postanowiono inaczej, stosowanie każdej z substancji - także w celach
leczniczych - należącej do zabronionych klas (grup) jest przekroczeniem
przepisów antydopingowych, również wówczas, gdy substancje te nie są
wymienione wśród przykładów.
2. Sam fakt stwierdzenia przez
laboratorium obecności substancji należącej do którejkolwiek klas (grup)
zabronionych, bez względu na jej ilość, wykrytej podczas kontroli
przeprowadzonej na zawodach lub poza nimi, stanowi wykroczenie
dopingowe, niezależnie od drogi, jaką substancja została podana, i
stanowi podstawę do wszczęcia odpowiedniego postępowania w stosunku do
zawodnika oraz osób uczestniczących w podaniu zabronionego środka.